Ziektes aan een perenboom herken je meestal aan afwijkingen op de bladeren, vruchten of jonge scheuten: verkleuring, vlekken, gezwellen of schimmelvorming zijn de meest voorkomende signalen. Hoe eerder je ze ziet, hoe beter je kunt ingrijpen. Hieronder vind je de belangrijkste ziektes, wat je ziet en hoe je ze van elkaar onderscheidt.
Perenpokziekte: gezwellen op blad en vrucht
Perenpokziekte is een van de meest herkenbare ziektes bij de perenboom. Je ziet kleine, lichtgroene gezwellen op de bladeren en op jonge vruchten. In eerste instantie lijken die gezwellen onschuldig, maar ze verkleuren daarna naar bruin, rood of uiteindelijk zwart. De aangetaste bladeren krullen op. Op vruchten ontstaan harde, wratachtige plekken die de peer onverkoopbaar maken. De ziekte wordt veroorzaakt door een schimmel en verspreidt zich via sporen, met name in vochtig, koel voorjaarsweer.
Verwijder aangetaste bladeren en vruchten zo snel mogelijk en gooi ze bij het restafval, niet op de composthoop. Zo verklein je de kans op verdere verspreiding.
Perenroest: oranje vlekken als eerste teken
Perenroest valt meteen op door de felgekleurde vlekken. Op de bovenkant van het blad verschijnen oranjegele vlekken, soms al vroeg in het seizoen. Op de onderkant van diezelfde plek zie je later kleine, buisvormige uitsteeksels groeien. Aangetaste bladeren vallen voortijdig af, wat de boom verzwakt. De schimmel die perenroest veroorzaakt (Gymnosporangium sabinae) heeft een tweede gastheer nodig: de jeneverbes. Staat er een jeneverbes in de buurt, dan is de kans op besmetting stukken groter. Verwijder de jeneverbes of houd er minimaal enkele tientallen meters afstand van.
Vuurziekte: de meest gevreesde perenboomziekte
Vuurziekte is de ernstigste ziekte die een perenboom kan treffen. Je herkent het doordat bloesems, jonge scheuten en bladeren plotseling verwelken en bruin tot zwart verkleuren, terwijl ze aan de boom blijven hangen. Het ziet eruit alsof de tak door vuur is verschroeid. Jonge scheuten buigen kenmerkend om tot een zogenoemde herdersstaf. Vuurziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Erwinia amylovora en verspreidt zich snel via insecten, regen en snoeiwerktuigen.
Belangrijk: snij aangetaste takken ruim terug, minimaal 30 tot 50 centimeter in het gezonde hout. Ontsmet je snoeischaar na elke snede met alcohol of een chlooroplossing. Vuurziekte is in Nederland meldingsplichtig bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
Schurft: bruine vlekken op vrucht en blad
Perenscurft (ook wel perenscab) is een schimmelziekte die zowel bladeren als vruchten aantast. Op de bladeren zie je olijfgroene tot bruine vlekken met een vage rand. Op de vruchten ontstaan donkere, kurkerige vlekken die de schil doen barsten. Aangetaste peren zijn minder lekker en bewaren slecht. De schimmel overwintert in dood blad op de grond. Ruim in de herfst alle gevallen bladeren op en vernietig ze. Dat is een van de eenvoudigste manieren om de druk van schurft te verlagen.
Meeldauw: wit poederig laagje op jonge scheuten
Meeldauw bij perenbomen is te herkennen aan een witgrijs, poederig laagje op jonge scheuten, bladeren en soms bloemknoppen. Aangetaste scheuten groeien krom en blijven klein. De schimmel gedijt goed bij warm, droog weer met koele nachten. Snij aangetaste scheuten weg tot in het gezonde deel en verwijder ze uit de tuin. Bomen die te veel stikstof krijgen, zijn gevoeliger: te rijke bemesting bevordert zachte, weelderige groei die meeldauw aantrekt.
Perenknopmijt: vergroeide of uitblijvende knoppen
Strikt genomen is dit een plaag en geen ziekte, maar de schade lijkt sterk op een ziekte en wordt daarom vaak verward. Perenknopmijt (Phytoptus pyri) nestelt zich in de knoppen. Aangetaste knoppen zwellen abnormaal op, worden bolvormig en dik, maar komen in het voorjaar niet of nauwelijks open. In ernstige gevallen veroorzaakt de mijt ook overdracht van het perenknopvirus, wat de boom langdurig verzwakt. Verwijder opvallend dikke, misgevormde knoppen al in de winter en vernietigt ze.
Hoe onderscheid je de ziektes van elkaar?
Bij twijfel helpt het om te kijken naar de exacte plek van de aantasting en de kleur:
- Gezwellen op blad en vrucht, krullend blad: perenpokziekte
- Oranje vlekken bovenkant blad, buisjes onderkant: perenroest
- Verwelkte scheuten, zwart blad dat blijft hangen, herdersstaf: vuurziekte
- Olijfgroene tot bruine vlekken op blad én vrucht: perenscurft
- Wit poeder op jonge scheuten: meeldauw
- Dikke, opgezwollen knoppen die niet opengaan: perenknopmijt
Twijfel je nog steeds? Neem een paar aangetaste takken of bladeren mee naar een tuincentrum of stuur foto’s naar de NVWA als je vuurziekte vermoedt.
De meeste ziektes bij perenbomen zijn goed te beheersen als je ze vroeg in het seizoen herkent. Loop elke twee weken langs je boom, bekijk bladeren aan beide kanten en let op afwijkende kleuren of vormen. Dat spaart je later veel werk en verlies van de oogst.
