Zwarte bladeren aan je perenboom zijn bijna altijd een teken van perenschurft, een schimmelziekte die in eerste instantie kleine donkere vlekken vormt op de bladeren. Die vlekken groeien uit tot olijfgroene tot zwartbruine plekken die het blad beschadigen en uiteindelijk laten afvallen. Het goede nieuws is dat perenschurft te behandelen en te voorkomen is, als je op tijd ingrijpt.
Perenschurft: de meest voorkomende oorzaak van zwarte bladeren bij perenbomen
Perenschurft wordt veroorzaakt door de schimmel Venturia pirina. De schimmel overwintert in dood blad op de grond en verspreidt zijn sporen in het voorjaar, zodra het nat en koel weer is. Vanaf het moment dat de knoppen uitlopen, zijn jonge bladeren gevoelig voor besmetting. Je ziet dan eerst kleine, donkere vlekjes die er op den duur wasachtig of olijfgroen uitzien. Later worden die plekken groter en donkerder, tot ze bijna zwart lijken. Het blad krimpt of krult, en bij een zware aantasting valt het vroegtijdig van de boom.
Naast de bladeren kunnen ook de vruchten en jonge scheuten aangetast raken. Op peren zie je dan ronde, donkere vlekken met een kurkerige rand. Vruchten die vroeg besmet raken, groeien scheef of barsten open. Dat maakt perenschurft niet alleen een bladerprobleem, maar een bedreiging voor de hele oogst.
Andere mogelijke oorzaken van zwarte bladeren
Perenschurft is de meest waarschijnlijke boosdoener, maar er zijn een paar andere oorzaken die zwarte of zwartkleurende bladeren kunnen geven. Het helpt om die te kunnen onderscheiden.
- Bacterievuur (Erwinia amylovora): Dit is een bacterieziekte waarbij bladeren en scheuten er uitzien alsof ze verbrand zijn. De uiteinden van twijgen buigen krom in een “herdersstafvorm”. De bladeren worden bruin tot zwart, maar vallen niet direct af. Bacterievuur is aanzienlijk ernstiger dan schurft en kan een boom binnen een seizoen doden.
- Roetdauw: Zwarte aanslag op bladeren zonder vlekken eronder kan roetdauw zijn. Dit is een zwarte schimmels die groeit op de honingdauw van bladluizen. Verwijder je de luizen, dan verdwijnt ook de roetdauw vanzelf.
- Vorstschade: Late nachtvorst in het voorjaar kan jonge blaadjes zwart kleuren. Die bladeren hangen dan slap en drogen op. Nieuwe bladeren groeien daarna meestal gewoon uit.
Kijk goed naar het patroon. Vlekken met een duidelijke schimmellaag en olijfkleurige rand wijzen op schurft. Zwart en ingedroogd vanaf de toppen van de takken, met een stafvormige knik in de scheut, wijst op bacterievuur. Zwarte aanslag over het hele blad zonder vlekken eronder wijst op roetdauw.
Wat je kunt doen bij perenschurft
Bij een lichte aantasting kun je de aangetaste bladeren verwijderen en direct vernietigen, dus niet composteren. Ruim in het najaar ook gevallen blad netjes op, want daarin overwintert de schimmel. Dat verkleint de besmettingsdruk voor het volgende jaar flink.
Bij een zwaardere aantasting of als je al jaren last hebt van schurft, is een bespuiting met een toegestaan fungicide een optie. In de moestuin of bij hobbyfruitteelt kun je koper- of zwavelbevattende middelen gebruiken, mits ze toegelaten zijn voor particulier gebruik. De timing is belangrijk: begin vlak voor of bij het uitlopen van de knoppen en herhaal de bespuiting elke tien tot veertien dagen zolang het nat weer is. Spuit in de avond of vroege ochtend om verbranding te voorkomen.
Snoei je boom ook jaarlijks goed open. Een luchtige kroon droogt sneller op na regen, en dat is precies de omstandigheid waarin de schimmel het moeilijkste heeft.
Schurftresistente perenrassen: voorkomen is beter
Als je overweegt een nieuwe perenboom te planten en je wilt schurftproblemen voorkomen, dan loont het om te kiezen voor een ras dat van nature minder gevoelig is. Rassen als ‘Conference’ zijn redelijk vatbaar voor schurft. Minder gevoelige rassen, zoals ‘Concorde’ of ‘Doyenné du Comice’, geven soms minder problemen, al is volledige resistentie zeldzaam. Kwekers brengen steeds vaker nieuwe rassen op de markt die selectief gefokt zijn op schurftresistentie. Informeer bij een gespecialiseerde kwekerij naar wat in jouw regio goed presteert.
Zie je zwarte bladeren aan je perenboom, handel dan snel. Verwijder aangetast materiaal, zorg voor een goede luchtstroom door de boom en ruim gevallen blad op. Dat is bij milde gevallen vaak al genoeg om de schimmel de volgende winter een stuk minder kansen te geven.
