Een conifeer met de hand verwijderen is goed te doen, zolang je weet hoe je aanpakt. Bij kleine en middelgrote exemplaren (tot ongeveer 2 à 3 meter hoog) heb je geen machines nodig: met wat snoeiwerk, een schop, een breekijzer en wat spierkracht kom je een heel eind. Grote coniferen met dikke stammen zijn een ander verhaal, maar voor de meeste tuinsituaties geldt: met de juiste aanpak red je het zelf.
Waarom eerst snoeien voor je begint te graven
Voordat je de grond in gaat, is het slim om de conifeer flink in te korten. Snij de takken zo ver mogelijk terug, bij voorkeur tot vlak bij de stam. Dat scheelt op twee manieren: de boom valt minder in de weg terwijl je graaft, en je hebt minder last van veerende takken die je zicht belemmeren. Bij een conifeer van een meter of twee kun je dat doen met een heggenschaar of een grove snoeizaag.
Hak je daarna ook de stam zo laag mogelijk af (vlak boven de grond), dan heb je direct beter grip op wat er nog over is en meer ruimte om rondom te graven. Wat je snoeit, kan daarna in kleine stukken worden gekapt voor de groenbak of het compostvat.
Coniferen verwijderen met de hand: het graafwerk
Dit is het zwaarste deel. Gebruik een scherpe schop en begin rondom de stam te graven, op een afstand van ongeveer 30 tot 50 centimeter van de stam. Hoe groter de conifeer, hoe verder je van de stam moet beginnen, want de wortels lopen verder dan je denkt. Steek de schop zo verticaal mogelijk in de grond: zo snij je de zijaanwortels door in plaats van erbovenop te drukken.
Werk in een cirkel rondom de stam. Telkens als je een wortel tegenkomt die te dik is voor de schop, gebruik je een snoeizaag of een bijl om hem door te snijden. Blijf rondom graven totdat de kluit los begint te komen. Bij een conifeer van 1 tot 1,5 meter is de wortellkluit vaak kleiner dan je verwacht, en lukt het soms al na een halfuur graven.
De penwortel losmaken
De meeste coniferen hebben een stevige penwortel die recht naar beneden groeit. Dat is de wortel die de boom uiteindelijk op zijn plek houdt. Om die los te krijgen, schud je de stam heen en weer terwijl je met de schop of een breekijzer onder de kluit steekt. Door de beweging scheuren de laatste verbindingen en kun je de wortelprop omhoog wrikken.
Een breekijzer is hierbij een handig hulpmiddel. Steek het diagonaal onder de kluit, gebruik de rand van het gat als hefpunt en zet je gewicht erop. Herhaal dat vanuit meerdere kanten. Bij een conifeer van gemiddelde grootte (rond de 1,5 meter) werkt dit goed zonder extra machines.
Wanneer handmatig verwijderen te zwaar is
Er zijn gevallen waarbij je beter geen genoegen neemt met handmatig werken. Denk aan:
- Coniferen van meer dan 2,5 tot 3 meter hoog, met een dikke stam en een groot wortelstelsel.
- Coniferen die dicht op een schutting, een muur of een fundering staan, waarbij graven risico’s oplevert.
- Situaties met erg vaste of kleiachtige grond, waardoor graven bijna onmogelijk is zonder forse inspanning.
- Rijen van meerdere coniferen tegelijk: dan is een stronkenfrees of een minigraver een stuk tijdbesparender.
In die gevallen is het verstandiger om een hovenier of een boomverzorger in te schakelen, of een stronkenfrees te huren bij een verhuurbedrijf. Dat bespaart je rug en het eindresultaat is netter.
Wat doe je met de achtergebleven wortelresten?
Zelfs als je de kluit goed hebt uitgespit, blijven er altijd kleine worteltjes in de grond achter. Die vergaan vanzelf, maar dat duurt bij coniferen soms wel een paar jaar. Als je direct wilt herplanten, is het slim om zoveel mogelijk worteldelen te verwijderen en de grond daarna goed los te maken en eventueel aan te vullen met nieuwe tuinaarde. Kleine resterende wortels vormen geen gevaar voor nieuwe planten, maar kunnen in het begin wel concurreren om voedingsstoffen.
Coniferen verwijderen met de hand vraagt wat geduld en stevige armen, maar het is bij kleinere exemplaren heel goed te doen zonder hulpmiddelen buiten een schop, een zaag en een breekijzer. Plan er genoeg tijd voor in, werk systematisch rondom de stam en snij wortels door in plaats van eraan te trekken. Dan is die conifeer voor het einde van de middag verdwenen.
